Yardımcı fiiller: sein, haben, werden
'sein' (olmak) ve 'haben' (sahip olmak/-e sahip olmak) Almancada en sık kullanılan ve düzensiz çekimlenen iki fiildir; bu konuda bunlara üçüncü yardımcı fiil 'werden' (olmak, dönüşmek) de eklenir. Perfekt (geçmiş zaman) yapımında da yardımcı fiil olarak kullanılırlar, bu yüzden A1'de mükemmel öğrenilmeleri şarttır — bu iki fiili otomatik hâle getirmeden Almanca cümle kurmak neredeyse imkansızdır, çünkü hemen hemen her konuşmada karşınıza çıkarlar.
'sein' fiili İngilizcedeki 'to be' gibidir: kimlik, meslek, durum, milliyet belirtir (Ich bin Lehrer. / Ich bin müde. / Ich bin aus der Türkei.). 'haben' ise sahiplik belirtir ve Türkçedeki '-i var' yapısına karşılık gelir (Ich habe ein Auto. = Bir arabam var). Her iki fiil de düzensizdir, yani -e/-st/-t gibi standart çekim kalıplarına uymazlar; bu yüzden aşağıdaki tablo ezberlenmelidir, kural üzerinden türetilemezler.
Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata, yaş, açlık, susuzluk gibi durumları 'haben' ile kurmaya çalışmaktır çünkü Türkçede bunlar '-im var' mantığıyla ifade edilir (yaşım var, açlığım var gibi düşünülür). Almancada ise yaş 'sein' ile söylenir (Ich bin 20 Jahre alt.), açlık, susuzluk ve korku ise 'haben' + isim kalıbıyla (Hunger haben, Durst haben, Angst haben) — bu kalıpları tek tek öğrenmek gerekir, Türkçedeki mantığı birebir Almancaya taşımamak önemlidir.
'werden' (olmak): üçüncü yardımcı fiildir. Bir değişimi anlatır: 'Ich werde Lehrer.' (Öğretmen oluyorum/olacağım.), 'Es wird kalt.' (Hava soğuyor.). Çekimi düzensizdir: ich werde, du wirst, er wird, wir werden, ihr werdet, sie werden. İleride gelecek zaman (Futur) ve edilgen çatı (Passiv) için de 'werden' kullanılır; bu yüzden sein, haben ve werden'e 'yardımcı fiiller' (Hilfsverben) denir.
sein ve haben çekimi
| Zamir | sein | haben |
|---|---|---|
| ich | binben …-im | habebenim var |
| du | bistsen …-sin | hastsenin var |
| er/sie/es | isto …-dir | hatonun var |
| wir | sindbiz …-iz | habenbizim var |
| ihr | seidsiz …-siniz | habtsizin var |
| sie/Sie | sindonlar …-dir (Siz: …-siniz) | habenonların var (Siz: sizin var) |
werden (olmak) çekimi
| Zamir | werden |
|---|---|
| ich | werdeoluyorum |
| du | wirstoluyorsun |
| er/sie/es | wirdoluyor |
| wir | werdenoluyoruz |
| ihr | werdetoluyorsunuz |
| sie/Sie | werdenoluyorlar (Siz: oluyorsunuz) |
ÖRNEKLER
Ich bin Student.
Ben öğrenciyim.
Es wird langsam dunkel.
Yavaş yavaş hava kararıyor.
Er ist 25 Jahre alt.
O 25 yaşında.
Wir haben zwei Kinder.
İki çocuğumuz var.
Hast du Zeit?
Vaktin var mı?
Sınav ipucu
- • Yaş belirtirken Almancada 'haben' değil 'sein' kullanılır: 'Ich bin 20 Jahre alt' (Ben 20 yaşındayım), Türkçedeki '-e sahibim' mantığıyla karıştırmayın.
KISA TEST
1. 'Wir ___ aus Istanbul.' cümlesinde boşluğa ne gelir?
2. 'Er ___ ein Auto.' (Onun bir arabası var.)
3. 'Ich ___ 25 Jahre alt.' doğru fiil?
4. 'Ihr ___ sehr nett.' (siz - çoğul, samimi)
5. 'Du ___ zwei Brüder.' (Senin iki erkek kardeşin var.)
6. 'Sie (onlar) ___ Studenten.' doğru fiil?
7. '___ du heute Zeit?' (Bugün vaktin var mı?)